Czy mój problem jest wystarczająco poważny, żeby iść do psychologa?

Nie istnieje próg powagi, od którego dopiero wypada iść do psychologa. Jeśli coś męczy Cię na tyle, że rozważasz kontakt, to wystarczający powód. Nie potrzebujesz diagnozy ani umiejętności nazwania tego, co się dzieje. Jeśli po czterech do sześciu tygodni nic się nie zmienia, dalsze czekanie przestaje pomagać. Konsultacja może też zakończyć się ustaleniem, że pomoc nie jest potrzebna.

To zdanie pada na konsultacjach częściej niż jakiekolwiek inne. Czasem w formie pytania, czasem jako przeprosiny na wejściu, w rodzaju „pewnie ma pani poważniejsze przypadki”.

Odpowiedź jest prosta, choć trudna do przyjęcia, dopóki się jej nie usłyszy na głos. Nie istnieje próg, od którego dopiero wypada przyjść. Jeśli coś męczy Cię na tyle, że rozważasz kontakt z psychologiem, to jest wystarczający powód. Samo rozważanie jest już informacją.

Skąd bierze się to pytanie

Zwykle z porównywania. Ktoś stracił bliską osobę, ktoś choruje, ktoś ma znacznie trudniej. Na tym tle własne trudności wydają się nie dość ważne, żeby zajmować nimi czyjś czas.

Problem z tym rozumowaniem jest taki, że cierpienie nie działa jak kolejka, w której trzeba czekać na swoją kolej. To, że komuś jest gorzej, nie sprawia, że Tobie jest dobrze.

Czasem w tym pytaniu jest coś jeszcze, czyli obawa, że po opowiedzeniu wszystkiego okaże się, że nic tam nie ma. Że problem zniknie w kontakcie z kimś z zewnątrz i zostanie tylko wstyd. W praktyce dzieje się odwrotnie. Rzeczy, które w głowie wyglądają na drobne, w rozmowie okazują się zwykle mieć wyraźny kształt.

Powody, z którymi ludzie realnie przychodzą

Nie tylko kryzysy. Bardzo często:

• „Od kilku miesięcy nic mnie nie cieszy, choć obiektywnie wszystko jest w porządku.”

• „Znów trafiłam na tę samą osobę w innej postaci.”

• „Nie wiem, czego chcę, i to zaczyna mi przeszkadzać.”

• „Jestem ciągle napięty, choć nie umiem wskazać powodu.”

• „Chcę zrozumieć, dlaczego reaguję tak, a nie inaczej.”

Żaden z tych powodów nie jest dramatyczny i każdy z nich jest wystarczający. Jeśli chcesz zobaczyć, co z tego dotyczy Ciebie, odpowiedz na kilka pytań do siebie. Zajmie to około 3 minut.

Kiedy nie warto czekać

Są jednak sytuacje, w których odkładanie kontaktu ma realny koszt. Warto umówić się szybciej, jeśli:

• trudny stan utrzymuje się od kilku tygodni i nie zmienia mimo zmiany okoliczności,

• zmienił się sen albo apetyt,

• zaczynasz unikać pracy, ludzi albo wychodzenia z domu, czyli rzeczy, które wcześniej były zwyczajne,

• sięgasz po alkohol albo inne substancje, żeby zmniejszyć napięcie,

• pojawiają się myśli o tym, że nie chce Ci się żyć. Wtedy nie czekaj na wolny termin, tylko zadzwoń pod 800 70 2222 albo, przy bezpośrednim zagrożeniu, pod 112.

Nie musisz wiedzieć, od czego zacząć

To zdanie słyszę na pierwszych spotkaniach najczęściej i jest zupełnie w porządku. Nie musisz mieć gotowego opisu problemu ani listy objawów. Rozmowę pomaga prowadzić psycholog, a sama próba nazwania, dlaczego się zgłaszasz, jest już częścią pracy.

Konsultacja jest po to, żeby się zorientować, nie żeby zdać egzamin. Obejmuje zwykle trzy do czterech spotkań i może zakończyć się na kilka sposobów. Może to być propozycja regularnej psychoterapii, krótszej formy wsparcia, skierowanie do innego specjalisty albo ustalenie, że dalsza pomoc nie jest w tej chwili potrzebna. Ostatni wynik też jest dobrym wynikiem.

Skąd bierze się przekonanie, że trzeba zasłużyć

To pytanie rzadko dotyczy tylko terapii. Zwykle jest wersją czegoś szerszego, czyli przekonania, że własne potrzeby wymagają uzasadnienia, a zajmowanie czyjegoś czasu trzeba czymś okupić.

Takie przekonanie zwykle jest starsze niż obecna sytuacja. Bywa pozostałością po domu, w którym uwagę dostawało się za konkretne powody, albo po latach bycia tą osobą, która radzi sobie sama. Rozpisałam to w tekście o niskiej samoocenie.

Warto zauważyć rzecz nieoczywistą. Samo to pytanie bywa dobrym materiałem na pierwszą sesję. Nie jest przeszkodą przed terapią, tylko czymś, czym można się w niej zająć.

Trzy najczęstsze obawy pod tym pytaniem

„Okaże się, że nic mi nie jest, i będę się wstydzić.” W praktyce zdarza się to rzadko. Rzeczy, które w głowie wyglądają na drobne, w rozmowie zwykle nabierają kształtu. A nawet jeśli konsultacja zakończy się ustaleniem, że regularna praca nie jest potrzebna, to jest użyteczna informacja, nie kompromitacja.

„Zajmę miejsce komuś, kto potrzebuje bardziej.” Terminy nie są przydzielane według rankingu cierpienia. Rezygnując, nie pomagasz nikomu, a jedynie odkładasz własną sprawę.

„Nie umiem tego opisać, więc pewnie nie ma czego opisywać.” Odwrotnie. Trudność w nazwaniu bywa jednym z najczęstszych powodów zgłoszeń i sama w sobie jest informacją.

Jak wygląda konsultacja, gdy nie masz konkretnego problemu

To częsty scenariusz i nie wygląda wcale inaczej niż przy problemie wyraźnie zarysowanym.

Zaczyna się od tego, co Cię skłoniło, żeby się odezwać właśnie teraz. Nawet gdy odpowiedź brzmi „nie wiem, po prostu od kilku miesięcy jest ciężko”, jest to punkt wyjścia. Potem rozmawiamy o tym, jak wygląda Twoje życie, o pracy, relacjach, śnie i o tym, co się powtarza. Zwykle po dwóch, trzech spotkaniach obraz zaczyna się układać, także dla Ciebie.

Konsultacja obejmuje trzy do czterech spotkań i nie zobowiązuje do niczego więcej. Możesz na każdym etapie powiedzieć, że nie chcesz kontynuować.

Odkładanie ma swoją cenę

Nie piszę tego, żeby wywołać presję, tylko dlatego, że to obserwacja, która powtarza się w gabinecie.

Trudności rzadko stoją w miejscu. Lęk, którego się unika, zwykle rozszerza obszar unikania. Konflikt, o którym się nie mówi, zwykle utrwala sposób funkcjonowania wokół niego. Po kilku latach odkładania pracy jest zwykle więcej, nie mniej, bo doszły warstwy zbudowane wokół pierwotnej sprawy.

To nie znaczy, że trzeba działać natychmiast. Znaczy tylko, że „poczekam, aż się pogorszy na tyle, żeby to było uzasadnione” jest strategią kosztowną.

Co, jeśli ktoś Cię do tego namawia

Bywa i tak, że pytanie o powagę problemu pojawia się dlatego, że to ktoś inny zauważył zmianę. Partner, rodzic, przyjaciel.

Warto potraktować to poważnie, nawet jeśli sam nie widzisz sprawy. Osoby z zewnątrz często zauważają zmianę wcześniej, zwłaszcza w obniżeniu nastroju, gdzie zmiana bywa stopniowa i przez to niewidoczna od środka. Nie musisz się z tą oceną zgadzać, żeby przyjść i sprawdzić.

„Poczekam, może samo minie”

To najczęstsza alternatywa dla umówienia się i czasem jest trafna. Wiele trudnych stanów rzeczywiście mija po zmianie sytuacji, po przespanym miesiącu albo po zakończeniu trudnego okresu w pracy.

Warto tylko ustawić sobie granicę czasową, zamiast czekać bezterminowo. Sensowna zasada brzmi tak. Jeśli po czterech do sześciu tygodni nic się nie zmienia mimo zmiany okoliczności, czekanie przestaje być strategią, a zaczyna być odkładaniem.

Co powiedzieć przy zapisie

Zaskakująco wielu ludzi blokuje drobnostka, czyli pytanie, co właściwie napisać albo powiedzieć, umawiając wizytę.

Wystarczy jedno, dwa zdania. „Chciałabym umówić konsultację, od kilku miesięcy gorzej sypiam i jestem ciągle napięta.” Albo po prostu „Chciałbym umówić konsultację.” Nie trzeba opisywać sprawy, nie trzeba jej nazywać i nikt nie będzie o to dopytywał przez telefon.

Przy rezerwacji online jest jeszcze prościej, bo wybierasz termin i zostawiasz kontakt. Reszta jest już na spotkaniu.